İletişimMenü

Yöntem

Bir kavramın Türkçe karşılığını, sözcüğün sesinden değil, anlattığı şeyden yola çıkarak belirleriz. Her kararda iki ölçüte bakarız ve kararı gerekçesiyle kayda geçiririz; böylece siz de, sizden sonra gelen çevirmen de onu inceleyebilir.

İlkemiz

Sesleri değil, anlamı çevirin.

Yabancı bir sözcüğü Türkçe harflerle yazınca çevirmiş olmazsınız; biz önce kavramın ne anlattığına bakıyoruz.

Doğru karşılığı belirleyen iki ölçüt

Bir karşılığı seçerken önce bu ikisine bakarız.

  1. Ölçüt 1

    Anlam ağı

    Bir sözcük tek başına durmaz; bir anlam ağının içindedir. Bu ağı hem sözcüğün etimolojik kökleri hem de kendi dilinde uyandırdığı açık ve örtük çağrışımlar örer. Önerdiğimiz karşılığın Türkçede hangi sözcüklerle akraba olduğuna, okura neyi düşündürdüğüne ve neyi istemeden düşündürebileceğine bakarız.

  2. Ölçüt 2

    Kavramın kaynak dilde gerçekte ne anlattığı

    Kaynak dildeki sözcüğün gerçekte neyi anlattığını eleştirel bir gözle inceleriz. Pek çok sözcük, adını taşıdığı kavramı doğrudan anlatmaz; onu başka bir kavrama benzeterek adlandırır. Bu yüzden önce benzetmenin ardındaki asıl anlamı buluruz.

Bir örnek

İki ölçütün bir kararda nasıl işlediğini onaylı kayıtlarımızdan biriyle gösteriyoruz.

Tüm kavram kayıtları

İngilizce: agentSesi taşıyan karşılık, Türkçe: ajan

eylemci

  • Ölçüt 2

    Kaynak dilde ne anlatıyor?

    “Agent” eyleyen, iş yapan taraftır.

    Latince “agens” sözcüğünden gelir: “eyleyen, iş gören”. Kökünde “agere” fiili vardır: yapmak, harekete geçirmek. Yani “agent”, işi kendisi yapan, eylemi gerçekleştiren taraftır.

  • Ölçüt 1

    Türkçede hangi anlam ağına giriyor?

    Türkçede “ajan” akla casusu getirir; “eylemci” ise eylemi anlatır.

    “Eylem” sözcüğüne -ci eki eklenerek kurulur; -ci, bir işi yapanı anlatır (yol → yolcu, iş → işçi gibi). “Eylem” de eski “eylemek” (yapmak, etmek) fiilinden gelir. Böylece “eylemci”, agere’deki “yapmak” anlamını Türkçe bir kökten taşır: eylemi gerçekleştiren.

Dört adımda bir karar

Her kayıt aynı yoldan geçer. İki ölçüt, araştırırken ve karar verirken işin içindedir.

  1. Araştırma

    Kaynak kavramı bağlamıyla birlikte inceler, Türkçede kullanılan karşılıkları ve alanınızın başvuru kaynaklarını tararız.

    Ölçüt 1Ölçüt 2

  2. Karar

    Seçenekleri karşılaştırır, birini önerir ve neden onu seçtiğimizi açıklarız. Kavramın Türkçesi henüz oturmamışsa bunu belirtiriz.

    Ölçüt 1Ölçüt 2

  3. Uygulama

    Kararları kavram sözlüğüne ve kavram bankasına işler, çeviriyi bu kararlara bağlı kalarak yaparız.

  4. Gözden geçirme

    Her kaydın bir gözden geçirme tarihi vardır. Kullanım değiştikçe kaydı güncelleriz.

Belirsizliği açıkça söyleriz

Bir kavramın Türkçesi henüz oturmamışsa bunu açıkça belirtir, önerdiğimiz karşılığı öneri olarak işaretleriz. “İzlem” buna bir örnek: video için önerdiğimiz bir sözcük, yerleşik bir karşılık değil.

Tasarınızı anlatın

Hangi metinler, hangi diller, hangi takvim? Birkaç cümle yeterli. Size neler yapabileceğimizi açıkça yazalım.

Bize yazın